Gelibolu Yaşlanıyor, Türkiye’den Hızlı

Gelibolu’nun nüfus piramidine baktım, iki basamak gözüme battı. En kalabalık basamak 60-64 yaş: 3.263 kişi. En seyrek basamak 0-4 yaş: 1.967 kişi. Kasabamızda anaokulu çağındaki çocuk sayısı, emekliliğe hazırlananların yüzde altmışı kadar. Rakamlar TÜİK’in 2024 verileriyle Güney Marmara Kalkınma Ajansı’nın geçen yıl yayımladığı Gelibolu raporundan.

Aynı piramidi toplayınca 65 yaş ve üzeri 8.194 kişi çıkıyor; nüfusumuzun yüzde 18,5'i. Türkiye genelinde bu oran aynı yıl yüzde 10,6'ydı. Demograflar yüzde 10'u “yaşlanan nüfus” eşiği sayıyor; Türkiye eşiği yeni geçti, biz neredeyse iki katındayız. İlimiz de farklı değil. TÜİK’in Mart 2026 bültenine göre Çanakkale yüzde 17,8 ile en yaşlı on il arasında ve içinde yaşlı bulunan her üç haneden birinde o yaşlı tek başına yaşıyor; bu oranda Türkiye ikincisiyiz.

Uzun vadede köylerimiz yarı yarıya boşaldı: 1965'te 22.486 kişi, 2024'te 11.615. Merkez ise iki buçuk kat büyüdü. Buna rağmen nüfus küçülmüyor; 2025 sonunda 44.689 kişiyiz, bir yılda 515 kişi arttık. Doğumlar bu kadar azken bunun tek açıklaması göç. Gelenlerin önemli bir kısmının emekli olduğunu düşünüyorum; piramidin şişkin üst basamakları bunu söylüyor, ama bu benim çıkarımım, elimde verisi yok.

Bence iki konu beklemez: acil sağlık ve yaşlı bakımı.

Önce acil sağlık. Yaşlılar 112'yi en çok kullanan yaş grubu. Sivas’tan Artvin’e farklı yıllarda yapılan araştırmalarda ambulans çağrılarının beşte biri ile yarıya yakını yaşlılardan geliyor. Çanakkale’de de aynı: Onsekiz Mart Üniversitesi’nin çalışmasına göre Gökçeada ve Bozcaada’dan il merkezine yapılan ambulans sevklerinin üçte biri 65 yaş üstü hastalar. Gelibolu’da nüfusun beşte biri bu yaş grubunda ve bu grup önümüzdeki on yılda 75 yaşın üstüne kayacak; yani çağrı yükü artacak. İlçemizde bir devlet hastanesi var, daha ileri hizmet için il merkezi 50 kilometre uzakta; yirmi altı köyümüz Boğaz’dan Saros’a dağılmış; yazın ikinci konutlarla nüfus belirgin biçimde artıyor. Ambulans sayısını, istasyonların yerini, köylere ulaşım süresini ve hastanenin yaşlı hastaya uygunluğunu şimdiden planlamak lazım.

Sonra yaşlı bakımı. Yalnız yaşayan bir yaşlının evinde günler sonra bulunduğu haberleri Gelibolu’da da çıkıyor; isim vermeye gerek yok, hepimiz okuduk. TÜİK’e göre tek başına yaşayan yaşlıların dörtte üçü kadın ve yaşlıların yüzde 23'ü yoksulluk ya da sosyal dışlanma riski altında. Devlet, Eylül 2026'da Orta Vadeli Program’a “uzun dönemli bakım sigortası” hedefini koydu; doğru adım, ama altyapısı yıllar alır. Bizim beklemeye vaktimiz yok. Muhtarlıklar üzerinden yalnız yaşayan yaşlıların bilinmesi, düzenli bir yoklama zinciri, belediyenin evde bakım ve gündüz bakım hizmetleri, köylere giden gezici sağlık ekibi: bunların hiçbiri Ankara’yı beklemeden yapılamayacak işler değil.

Türkiye bunu 2040'ta konuşacak. Biz bugün konuşmalıyız.

Bu yazı bir özet. Rakamların kaynaklarını, dünya ve Türkiye karşılaştırmasını, grafikleri ve Gelibolu için olası sonuçları ayrıntılı yazıda topladım. Ayrıntılı yazıya buradan bakabilirsiniz: Türkiye Yaşlanıyor, Gelibolu Daha Hızlı (PDF). Word dosyası da var.

Kaynaklar

• TÜİK, İstatistiklerle Yaşlılar, 2025 (12 Mart 2026) ve Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi Sonuçları, 2025 (9 Şubat 2026). veriportali.tuik.gov.tr
• Güney Marmara Kalkınma Ajansı, Gelibolu Merkezi Yaratıcı Turizm Konsept Planı Raporu, 2025. gmka.gov.tr
• Cumhuriyet Üniversitesi, “Yaşlılar tarafından kullanılan 112 acil sağlık hizmetlerinin değerlendirilmesi” (Sivas, 2006 kayıtları). acikerisim.cumhuriyet.edu.tr
• Pamukkale Üniversitesi Tıp Fakültesi, “Denizli ilinde 112 komuta merkezine yapılan aramalar ve acil ambulans hizmetlerinin kullanımının değerlendirilmesi” (2012-2013). gcris.pau.edu.tr
• Gümüşhane Üniversitesi, “Artvin 112 acil sağlık hizmetlerine 2016 yılında yapılan çağrıların acil durum yönetimi açısından analizi”. acikerisim.gumushane.edu.tr
• Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi, Gökçeada ve Bozcaada’dan il merkezine 112 ambulans nakilleri üzerine tez (2021 verileri). acikerisim.comu.edu.tr
• Anadolu Ajansı, “Artan yaşlı nüfus için 'uzun dönemli bakım sigortası' devreye alınacak”, 9 Eylül 2026. aa.com.tr